3 Δεκ 2020

«Ο τρόπος που πεθαίνεις φανερώνει το πως έζησες…..» (Περί κοίμησης Αγίου Πορφυρίου)



Η αλήθεια είναι ότι για να ζήσεις πρέπει να ξέρεις για ποιο λόγο μπορείς να πεθάνεις. Η αξία της ζωής συναντιέται με τον θάνατο στο ποσοστό που το τέλος ορίζει την αρχή και την πορεία μας. Γι’ αυτό και ο θάνατος μας φανερώνει εν πολλοίς -υπάρχουν πάντα και εξαιρέσεις- το πως ζήσαμε. 

 

Έτσι σε αυτό το κειμενάκι θα παραθέσω μερικές σκηνές, αποφάσεις, σκέψεις και αντιλήψεις του Αγίου Πορφυρίου γύρω από το θάνατο και την δική του κοίμηση. Το κάνω για να φανεί ότι πέθανε όπως έζησε, εν Χριστώ, με απλότητα, αγάπη και ταπείνωση. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τα λόγια του Προηγουμένου της Ι. Μονής Ιβήρων π. Βασιλείου που μου έλεγε, «πάτερ μου, όταν ερχόταν στο μοναστήρι ειδικά τα πρώτα χρόνια, στην μονή Σταυρονικήτα, δεν του έδινε κανείς ιδιαίτερη σημασία. Δε σου γέμιζε το μάτι. Ένας απλός, απαρατήρητος παπάς. Τίποτε το φοβερό και ιδιαίτερο. Αυτό όμως ήταν και το μεγαλείο του. Η μεγάλη εν Χριστώ ταπείνωση του….»

 

Ας σταχυολογήσουμε λοιπόν λίγα από τον κήπο του παππού μας, γύρω από την οσία κοίμηση του αλλά και την βαθιά, υγιή και ουσιώδη ταπείνωση του. Επίσης ας ακούσουμε τον ίδιο να υπόσχεται ότι ποτέ δεν θα αφήσει τους ανθρώπους μόνους δίχως την παρηγορητική παρουσία του, και τέλος θα αναφέρω τι έλεγε ο ίδιος ο Άγιος για την στιγμή που θα αντικρούσει τον Χριστό. Εκεί φαίνεται η δομική σκέψη του Αγίου και ο τρόπος με τον οποίο βίωσε την σχέση του με τον Χριστό, μια σχέση πάθους, έρωτας, δίχως φόβο, ενοχές και θλίψη. Ο Χριστός για τον Πορφύριος ήταν η χαρά της ζωής. 

 

«Όταν κατάλαβε ότι θα έφευγε- οι άγιοι προαισθάνονται τον θάνατο τους- τι κάνει; Την κοπανάει και πάει στο Άγιον Όρος. Ο άγιος Πορφύριος δεν ήθελε στην κηδεία του να υπάρξει κόσμος που θα του αποδώσει τιμές. Έλεγε: «Σκέψου να φύγω αύριο και αφού έχω πεθάνει στο μοναστήρι μου εδώ, να μαζευτούν όλοι από διάφορα μερη και να λένε «Άγιος» και να φωνάζουν. Και να πάω εγώ πάνω και να μου πει ο Θεός, «Έλα εδώ ρε Πορφύριε, τι λένε αυτοί εκεί κάτω; Τι λένε; Ότι είσαι άγιος; Εσύ φταις. Δεν τους έπεισες ότι είσαι αμαρτωλός αλλά ότι είσαι άγιος». Γι’ αυτό κι εγώ, έλεγε ο όσιος, «θα φύγω θα φύγω, θα πάω εκεί..», στο Άγιον Όρος δηλαδή, «να πεθάνω». 

 

Τελικά πέθανε εκεί πάνω, 2 Δεκεμβρίου 1991, εκεί και τον έψαθαν. Δεν είπε σε κανένα τίποτα, δεν ήθελε κανείς να μάθει ότι φεύγει, να μην μπορεί να έρθει κανένας στην κηδεία του. Έδωσε εντολή στους μαθητές του, μονάχα όταν τελειώσουν όλα γύρω από την ταφή του τότε να πουν ότι κοιμήθηκε. 

Επίσης είχε πει ότι όταν αργότερα θα γίνει η ανακομιδή των λείψανων του, «Να πάρετε τα λείψανα και να κρύψετε κάπου, και να μην ξέρει κανένας, που είναι παρα μόνο εσείς. Να τα κρύψετε, με ακούτε να τα κρύψετε….». Τόσο μεγάλος και ταπεινός άγιος ήταν. 

Πέρασαν τα χρόνια και στο κοιμητήριο του κελιού του στα Καυσοκαλύβια του Αγίου Όρους έγινε η ανακομιδή των λειψάνων του. Ευωδίασε όλος ο τόπος. Έπειτα τα πήραν οι μοναχοί και τα έκρυψαν, όπως ακριβώς τους είχε πει..." 

 

Οι άνθρωποι που τον είχαν γνωρίσει και είχαν γευθεί την γλυκιά και ενισχυτική παρουσία του, την αποκαλυπτική και θεραπευτική Χάρη του, δώρο του Θεού στην αγάπη και ταπείνωση του, είχαν μια αγωνία. Ότι θα χάσουν τον πατέρα, φίλο και αδελφό, που στήριζε και παρηγορούσε τους καημούς και βάσανα τους. Γιατί ο Άγιος Πορφύριος ήταν αυτός, ένας μεγάλος ψυχοθεραπευτής της ανθρώπινης ύπαρξης. Έπαιρνε το αδιέξοδο σου και το γέμιζε Φως, την απελπισία την βουτούσε μέσα στην Ελπίδα του Χριστού. Όχι διανοητικά αλλά χαρισματικά. Όχι με λόγια αλλά με χάρη Θεού, χάρη που θεράπευε και ένωνε τα συντρίμμια σου. 

 

Οπότε υπήρχε αυτή η θλίψη και αγωνία εκατοντάδων ψυχών που αισθανόντουσαν μια πνευματική ορφάνια. Τότε ο Άγιος τους έλεγε, «όταν θα φύγω, και απαλλαγώ από το σώμα και τις αρρώστιες, και θα είμαι ελεύθερος, θα πηγαίνω παντού, θα βοηθάω όλους. Δε θα αφήνω κανέναν, γιατί τους ανθρώπους τους αγαπώ, γιατί αγαπώ τον Ιησού μου Χριστό…»

 

Κάποτε ο γέροντας Ανανιας Κουστένη του είπε: «Όταν πας επάνω Γέροντα μην μας ξεχάσεις, μην προσηλωθείς στην δόξα και την αγάπη του Χριστού και εμείς εδώ κάτω ψοφάμε και πεθαίνουμε…». «Τι λες βρε» του απάντηση ο Άγιος, «Τότε θα ΄μια πιο κοντά σας. Τότε θα απαλλαγώ από τα δεσμά της σαρκός, από τις αρρώστιες. Τότε θα είμαι ελεύθερος και θα είμαι πανταχού παρόν με την Χάρη του Χριστού». 

 

Κλείνοντας αυτό το μικρό κειμενάκι προς τιμή του Αγίου Πορφυρίου, θα παραθέσω ακόμη ένα περιστατικό που διηγήθηκε ο π. Ανανίας Κουστένης το οποίο είναι χαρακτηριστικό του όλου πνεύματος του Αγίου. 

 

Ο Γέροντας Πορφύριος, ήταν φως, χαρά και ελευθερία. Πίστευε και βίωνε με απόλυτο τρόπο, ότι ο Χριστιανός πρέπει να είναι ο άνθρωπος της χαράς, του φωτός και της ελπίδας. Στην ζωή με τον Χριστό δεν χωράει φόβος, ενοχή και απειλή, μιζέρια και κακομοιριά. Έλεγε λοιπόν ο Άγιος, «Εγώ, όταν θα πάω στον Χριστό, θα πάω χαρούμενος». «Και δεν θα φοβηθώ ούτε τα τελώνεια….Ούτε τίποτε άλλο. Θα πάω χαρούμενος. Γιατί; Θέλω να παρουσιαστώ μπροστά Του όχι σκιαγμένος και φοβισμένος και δουλάκι. Αλλά σας γιος Του αγαπημένος και χαρούμενος. Να τον κάνω να χαρεί και Εκείνος, έστω και με μένα. Να χαρεί και Εκείνος Να χαρεί…..» 

 

π. Χαράλαμπος Λίβυος Παπαδόπουλος 

 

**Χρησιμοποίησα αποσπάσματα από το βιβλίο του π. Ανανία Κουστένη Ιστορίες από τον Άγιο Πορφύριο τον νέο τον Καυσοκαλυβίτη»."

 

1 Δεκ 2020

"Ο ΘΕΟΣ ΔΕΝ ΑΠΕΙΛΕΙ ΑΛΛΑ ΑΠΑΛΥΝΕΙ"



Είπε ασκητής του Αγίου Όρους, «όταν έχεις την Χάρι του Θεού, μεταφέρεις ηρεμία μέσα στην ταραχή και φως μέσα στο σκοτάδι…». Αυτό ας το σκεφτούμε καλά όσοι πραγματικά διψάμε το αληθινό πνεύμα της εκκλησίας, του Χριστού και των αγίων. Και το λέω τούτο διότι στις ημέρες μας, σπέρνετε παντού η ταραχή, ο φόβος και η καταστροφή. Νεφελώδεις προφητείες, παράδοξες και παράλογες ερμηνείες των φαινομένων που δημιουργούν σύγχυση και απογοήτευση, κυρίως ταραχή, την μητέρα όλων των κακών στην ανθρώπινη ψυχή.


Ξέρετε τι είναι περισσότερο τοξικό από ένα εμβόλιο που τόσο πολύ φοβόμαστε, ενώ πάντες όταν γεννηθήκαμε με αυτά προφυλαχτήκαμε από θανατηφόρες ασθένειες; Ξέρετε λοιπόν τι σκοτώνει τον άνθρωπο; Ο φόβος, ο πανικός, η σύγχυση, το άγχος και η απογοήτευση. Υπάρχει πιο μεγάλο δηλητήριο από το άγχος και τον φόβο; Υπάρχει μεγαλύτερη τοξικότητα; Όχι, δεν υπάρχει. 


Γι αυτό και ο Χριστός μας, μέσα από ευωδιαστά στόματα των αγίων όλων των αιώνων, παρουσιάζεται ως ο άρχων της ειρήνης, της γαλήνης, της ησυχίας και ηρεμίας των λογισμών. Είναι Εκείνος που όπως αναφέρει ο γλυκύς και ταπεινός Άγιος Πορφύριος, δεν σε φοβίζει, δεν σε απειλεί, δεν σε μαλώνει και δεν σε ταράζει. 


Δεν σου λέει ο Χριστός, «να με φοβάσαι», αλλά "να με «αγαπάς». Αγάπα με και όλα τα άλλα είναι δικά μου. Αυτό λέει ο Χριστός. Και τότε ηρεμεί το σώμα και η ψυχή του ανθρώπου.

Μα εμείς βαλθήκαμε να σωθούμε από μόνοι μας, ελέγχοντας τα πάντα και τους πάντες, θέλοντας όλα να εξηγήσουμε και ερμηνεύσουμε με την δική μας λογική. Γι αυτό κουραζόμαστε γιατί δεν μάθαμε να αφηνόμαστε. 


Οι πατέρες της εκκλησίας, μας δίνουν μια απλή και πρακτική συμβουλή, ώστε να αντιλαμβανόμαστε εάν αυτός που μιλάει ή αυτό που διαβάζουμε, έχει πνεύμα Θεού. Τι λένε λοιπόν, «τα ψευδή χαρίσματα οδηγούν σε ταραχή…».


Οπότε δες εάν αυτό που διάβασες ή άκουσες, σε οδήγησε μέσα σου, γλυκά, απαλά, όμορφα. Εάν σου χάρισε ελπίδα, κουράγιο, φως, δύναμη και χαρά. Εάν σε στήριξε, σε σήκωσε, σε ενίσχυσε, σε λάμπρυνε. Γιατί το Άγιον Πνεύμα, η Χάρης του Θεού όπου φανερωθεί και σκηνώσει οι άνθρωποι ηρεμούν, ησυχάζουν, ενισχύονται, ελπίζουν, γίνονται φως και χαρά για όλους γύρω τους. Έλεγε ο Γέροντα Αιμιλιανός Σιμονοπετρίτης, να σας βλέπουν οι άνθρωποι και να χαίρονται, να νιώθουν χαρά που σας έχουν στην ζωή τους, που είστε μέρος του βίου τους. 


Οπότε ιδιαιτέρως αυτές τις δύσκολες μέρες, της μεγάλης δοκιμασίας, ας προσέχουμε τι διαβάζουμε, τι ακούμε, τι αναπαράγουμε, τι δίνουμε ως τροφή πληροφορίας σε εμάς και στους άλλους. Γιατί ότι λάμπει δεν είναι Χριστός. Ότι φωνάζει δεν είναι σωστό. Ότι γοητεύει δεν είναι όμορφο και αληθινό. Και σε καμία περίπτωση δεν είσαι ότι δηλώσεις αλλά ότι με την ζωή σου φανερώσεις. Και Χριστιανός δεν είναι εκείνος που το δηλώνει αλλά αυτός που το βιώνει.

 

29 Νοε 2020

"Η Πανούκλα και ο COVID-19" του Μητροπολίτου Αργολίδος Νεκταρίου



  • Του Μητροπολίτου Αργολίδος Νεκταρίου

Με την εμφάνιση του COVID 19 , το βιβλίο του Α. Καμύ “Η πανούκλα” ήρθε ξαφνικά στην επικαιρότητα και στις μέρες μας διαβάστηκε πολύΠαρά το ότι είναι ένα βιβλίο αλληγορικό, μέσα απ’ το οποίο ο συγγραφέας φωτογραφίζει τα ολοκληρωτικά καθεστώτα, οι σημερινοί αναγνώστες ανακαλύπτουν εκπληκτικές ομοιότητες με την κατάσταση που ζούμε τους τελευταίους μήνες. Θα ήθελα να επισημάνω μερικά σημεία.

Το 1940 η πανούκλα εμφανίζεται στην Αλγερία και συγκεκριμένα στην πόλη Οράν. Τα κρούσματα και οι θάνατοι αυξάνουν με γεωμετρική πρόοδο. Η πρώτη αντίδραση των κατοίκων, είναι η άρνηση, ακριβώς αυτό που βλέπουμε και σήμερα: Άρνηση και υποτίμηση του κινδύνου. Οι πολίτες στρουθοκαμηλίζουν, κλείνουν τα μάτια στην τραγωδία που εξελίσσεται, δεν θέλουν να παραδεχτούν την σκληρή πραγματικότητα.

Γράφει ο Καμύ:

«Οι μάστιγες είναι βέβαια κάτι το συνηθισμένο, δύσκολα όμως τις παραδέχεσαι όταν σου έρθουν κατακέφαλα. Η οικουμένη γνώρισε τόσες πανούκλες όσους και πολέμους. Κι ωστόσο, πανούκλες και πόλεμοι βρίσκουν πάντα τους ανθρώπους το ίδιο απροετοίμαστουςΟ γιατρός Ριέ ήταν απροετοίμαστος, σαν όλους τους συμπολίτες μας, κι έτσι μόνο μπορούμε να καταλάβουμε τους δισταγμούς του καθώς και την αμφιταλάντευσή του ανάμεσα στην ανησυχία και τη σιγουριά. Όταν ξεσπάει ένας πόλεμος, οι άνθρωποι λένε: «Δεν θα κρατήσει πολύ, είναι ανοησία». Και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ένας πόλεμος είναι ασφαλώς μεγάλη ανοησία, όμως αυτό δεν τον εμποδίζει να κρατήσει πολύ. Η ανοησία είναι πάντα ανθεκτική, κι αυτό θα το διαπιστώναμε αν σταματούσαμε να σκεφτόμαστε συνέχεια τον εαυτό μας. Ως προς αυτό, οι συμπολίτες μας ήταν όπως κι όλος ο κόσμος, σκέφτονταν μόνο τον εαυτό τους, μ’ άλλα λόγια ήταν ανθρωπιστές: δεν πίστευαν στις μάστιγες. Η μάστιγα δεν είναι στα μέτρα του ανθρώπου, και γι’ αυτό συμπεραίνουμε πως είναι κάτι εκτός πραγματικότητας, ένας εφιάλτης που θα περάσει. Όμως δεν περνάει πάντα και, από κακό όνειρο σε κακό όνειρο, οι άνθρωποι πεθαίνουν, και πρώτοι απ’ όλους οι ανθρωπιστές, γιατί δεν έλαβαν τα μέτρα τους. Οι συμπολίτες μας δεν ήταν πιο ένοχοι από άλλους, λησμονούσαν όμως τη μετριοφροσύνη, αυτό είν΄ όλο, και σκέφτονταν πως όλα ήταν δυνατά γι’ αυτούς, πράγμα που σήμαινε πως ήταν αδύνατο να υπάρξουν συμφορές. Εξακολουθούσαν ν’ ασχολούνται με τις επιχειρήσεις τους, να σχεδιάζουν ταξίδια και να εκφράζουν τη γνώμη τους. Πώς να σκεφτούν την πανούκλα, που εξαφανίζει το μέλλον, τις μετακινήσεις, τις συζητήσεις; Πίστευαν πως ήταν ελεύθεροι, αλλά ποτέ δεν θα ‘ναι κανείς ελεύθερος όσο υπάρχουν μάστιγες.».

Η πόλη μπαίνει σε καραντίνα. Το εμπόριο νεκρώνεται. Αλλά και πάλι οι κάτοικοι δυσκολεύονται να αποδεχτούν την πραγματικότητα.

«Υπήρχαν βέβαια τα κοινά συναισθήματα, όπως ο χωρισμός ή ο φόβος, μα εξακολουθούσαν να βάζουν σε πρώτο πλάνο τις προσωπικές τους έγνοιες. Κανένας δεν είχε ακόμα παραδεχτεί στ’ αλήθεια την αρρώστια. Οι περισσότεροι ήταν ευαίσθητοι κυρίως σε ό,τι ανέτρεπε τις συνήθειες τους ή έθιγε τα συμφέροντα τους. Ένιωθαν οργή κι αγανάκτηση, όμως αυτά δεν είναι συναισθήματα που μπορείς ν’ αντιτάξεις στην πανούκλα. Η πρώτη τους αντίδραση, λόγου χάριν, ήταν να ενοχοποιήσουν τη διοίκηση.».

Οι θάνατοι αυξάνουν, αλλά και πάλι οι κάτοικοι απωθούν τον κίνδυνο. Δεν αυτοπροστατεύονται. Το Οράν νεκρώνει. Όλα τα καταστήματα είναι κλειστά, αλλά οι άνθρωποι συνεχίζουν να κυκλοφορούν στους δρόμους.

Κι ενώ τα θύματα αυξάνουν, εμφανίζεται μια νέα πραγματικότητα, καθόλου άγνωστη από το παρελθόν. Σε περιπτώσεις θεομηνιών, πολέμων, επιδημιών, οι άνθρωποι προσπαθούν να πιαστούν από κάπου, να πάρουν ελπίδα, να μάθουν τι θα γίνει στο μέλλον και πότε θα σταματήσει το κακό. Το βλέπουμε και στις μέρες μας. Μάγοι και αστρολόγοι κάνουν χρυσές δουλειές, με το αζημίωτο βέβαια. ( Αλήθεια, ήθελα να απευθύνω επ’ ευκαιρία ένα ερώτημα σ’ όλους αυτούς τους τσαρλάτανους. Κάθε χρονιά αποφαίνονται και “προφητεύουν” τι θα συμβεί τη νέα χρονιά. Γιατί δεν βρέθηκε ένας, τον περασμένο Ιανουάριο, να μας προειδοποιήσει για τον κορωνοϊό; Πώς τους ξέφυγε ένα τέτοιο γεγονός,που έφερε τα πάνω κάτω σ’ όλο τον πλανήτη;…). Από την άλλη σύγχρονοι “μετά Χριστόν προφήτες”, προφητολόγοι, αντιχριστολόγοι, αποκαλυπτολόγοι, ψευτοπροορατικοί, συνωμοσιολόγοι, αναστατώνουν τον κόσμο με ένα σωρό ανοησίες. Εφημερίδες και περιοδικά με πηχιαίους τίτλους προβάλουν παλιές και νέες “προφητείες” των τάδε γερόντων και “φωτισμένων” επιφέροντας την σύγχυση. Νομίζετε ότι είναι σημερινό φαινόμενο; Όχι βέβαια. Ο Καμύ, το περιγράφει με τον καλύτερο τρόπο.

«Μπορούμε να φέρουμε ως παράδειγμα για τα παραπάνω την κατάχρηση προφητειών που έκαναν οι συμπολίτες μας. Πράγματι την άνοιξη, περίμεναν από τη μια στιγμή στην άλλη το τέλος της αρρώστιας και κανένας δεν νοιαζόταν να ζητήσει από τους άλλους διευκρινίσεις σχετικά με τη διάρκεια της επιδημίας, αφού όλος ο κόσμος είχε πειστεί ότι δεν θα κρατούσε άλλο. Όμως, όσο περνούσαν οι μέρες, άρχισαν να φοβούνται πως η συμφορά αυτή δεν θα ‘χε τελειωμό και, αμέσως, το τέλος της επιδημίας έγινε το αντικείμενο κάθε ελπίδας. Έτσι, κυκλοφορούσαν από χέρι σε χέρι διάφορες προφητείες που τις είχαν κάνει μάγοι ή άγιοι της Καθολικής Εκκλησίας. Μερικοί τυπογράφοι της πόλης μυρίστηκαν πολύ γρήγορα το κέρδος που θα μπορούσαν ν’ αντλήσουν από τη νέα τούτη μανία και τύπωσαν σε πολλά αντίτυπα τα κείμενα που κυκλοφορούσαν. Όταν αντιλήφθηκαν ότι η περιέργεια των αναγνωστών ήταν ακόρεστη, καταπιάστηκαν με έρευνες στις δημοτικές βιβλιοθήκες, ξέθαψαν όλες τις μαρτυρίες αυτού του είδους, που μπορούσαν να τους προμηθεύσουν τα παλιά χρονικά, και τις κυκλοφόρησαν σωρηδόν στην πόλη. Κι όταν κι αυτές εξαντλήθηκαν, παράγγειλαν τότε στους δημοσιογράφους να επινοήσουν προφητείες, κι εκείνοι αποδείχτηκαν, ως προς αυτό τουλάχιστον, εφάμιλλοι με τα πρότυπά τους των περασμένων αιώνων.

Μερικές απ αυτές τις προφητείες δημοσιεύτηκαν μάλιστα σε συνέχειες και στις εφημερίδες και διαβάζονταν με την ίδια απληστία όπως και τα αισθηματικά ρομάντζα τον καιρό που όλα πήγαιναν καλά. Ορισμένες απ αυτές τις προβλέψεις βασίζονταν σε παράδοξους υπολογισμούς, όπου συμπλέκονταν η χρονολογία, ο αριθμός των νεκρών και το άθροισμα των μηνών που διήρκεσε το καθεστώς της πανούκλας. Άλλες έκαναν συγκρίσεις με τις μεγάλες πανούκλες της ιστορίας, υπογράμμιζαν τις ομοιότητες (που οι προφητείες τις αποκαλούσαν ¨σταθερές¨) και με τη βοήθεια διάφορων υπολογισμών το ίδιο παράδοξων, ισχυρίζονταν πως αντλούσαν διδάγματα σχετικά με την τωρινή δοκιμασία. Οι πιο ευπρόσδεκτες όμως απ’ το κοινό ήταν αναμφισβήτητα εκείνες που, με φρασεολογία της Αποκάλυψης, ανήγγειλαν σειρές γεγονότων που το καθένα τους θα μπορούσε να είναι αυτό που μάστιζε τώρα την πόλη και που ήταν τόσο πολύπλοκο ώστε να επιτρέπει κάθε λογής ερμηνεία. Έτσι συμβουλεύονταν καθημερινά τον Νοστράδαμο και την Αγία Οντίλ και πάντα επωφελώς. Κοινό γνώρισμα, άλλωστε, όλων αυτών των προφητειών είναι πως τελικά τους καθησύχαζαν. Μόνο η πανούκλα δεν τους καθησύχαζε».

Στο βιβλίο αυτό ένα από τα πρόσωπα που παίζει σημαντικό ρόλο είναι ο ιερέας, ο πατήρ Πανελού. Η Εκκλησία οργάνωσε τότε εβδομάδα προσευχών, λιτανειών κλπ. Ο π. Πανελού ανέλαβε να μιλήσει σ’ ένα πολυπληθές εκκλησίασμα. Όπως συνήθως συμβαίνει, ο π. Πανελού αποφαίνεται ότι η επιδημία είναι μάστιγα του Θεού, είναι τιμωρία για τις αμαρτίες των ανθρώπων.

Περνάει όμως ο καιρός και ο π. Πανελού με τον γιατρό Ριέ βρίσκονται στο νοσοκομείο και παρακολουθούν ένα άρρωστο παιδάκι να υποφέρει φρικτά και στο τέλος να πεθαίνει. Είναι ένα γεγονός που τον συγκλονίζει. Καλά οι μεγάλοι, αλλά αυτό το αθώο παιδί, τι έφταιξε; Το τιμώρησε και αυτό ο Θεός; Ο π. Πανελού συγκλονίζεται, προβληματίζεται. Την επόμενη φορά που θα κηρύξει αλλάζει στάση. Την πρώτη φορά μίλησε άσπλαχνα, τώρα πολύ διαφορετικά. Μεταξύ των άλλων ανέφερε κι’ ένα συγκινητικό περιστατικό.

« Όταν είχε πέσει πανούκλα στην Μασσαλία, από τους ογδόντα έναν μοναχούς της Μονής του Μαρσύ, μόνον τέσσερις επέζησαν. Και από τους τέσσερις, οι τρείς το έσκασαν. Έμεινε ένας μοναχός έχοντας μπροστά του την εικόνα των 77 πτωμάτων και το παράδειγμα της φυγής των τριών. Ο π. Πανελού φώναξε τότε:

« Αδελφοί μου, πρέπει να είμαστε εκείνος που μένει.»

Ο π. Πανελού δεν θα φύγει. Θα μείνει. Μετά από λίγο θα νοσήσει και θα πεθάνει. Κάποιοι άλλοι ήθελαν να φύγουν, αλλά τελικά έμειναν κοντά στον ανθρώπινο πόνο, όπως ο γιατρός Ριέ. Κάποιοι το ‘ριξαν στην κερδοσκοπία. Γνωστό φαινόμενο κι’ αυτό σε περιόδους κρίσεων και συμφορών.
Δεν θέλω να επεκταθώ άλλο. Στο βιβλίο θίγονται πολλά ακόμα θέματα, που μπορεί ο αναγνώστης να τα διαβάσει. Θα σταθώ όμως σ’ ένα που το θεωρώ καίριο. Είναι η στάση όλων μας απέναντι στον άλλο άνθρωπο για τον οποίο έχουμε ευθύνη. Δανείζομαι τα λόγια του Σ. Ζουμπουλάκη.

«Οι επιδημίες δοκιμάζουν την τιμιότητα καθενός από εμάς, η οποία απαιτεί αδιάκοπη προσοχή. Με τα λόγια του ιατρού, άλλου κεντρικού προσώπου της πανούκλας:

¨Ο τίμιος άνθρωπος, αυτός που δεν μολύνει σχεδόν κανέναν, είναι ο όσο γίνεται λιγότερο αφηρημένος. Χρειάζεται θέληση και ένταση για να μην είσαι αφηρημένος¨.

Με άλλα λόγια, τιμιότητα είναι η ένταση της ευθύνης για τους άλλους που στην περίοδο των επιδημιών, για τους περισσότερους από εμάς, εκφράζεται παράδοξα και βασανιστικά με το να μένουμε μακριά τους.

Και αυτή η επιδημία θα περάσει, χωρίς κανείς να μπορεί να υπολογίσει τώρα τον αριθμό των θυμάτων της. Είναι σημαντικό οι ζωντανοί, όταν πια θα έχει περάσει το κακό, να μην ντρέπονται για την στάση τους τον καιρό της πανδημίας».

Δεν θα ήθελα ν’ αφήσω ασχολίαστο το θόρυβο που έχει ξεσπάσει για τις μάσκες. Είναι εξοργιστικό ένα τόσο απλά καθαρά τεχνικό- ιατρικό θέμα, να παίρνει από κάποιους πνευματικές διαστάσεις. «Αλλοιώνει το πρόσωπο, την εικόνα του Θεού» αποφάνθηκαν κάποιοι. Και ρωτώ, αν κάποιοι ιδιαίτερα ιερείς και ψάλτες τυλίγουν το πρόσωπο τους μ’ ένα κασκόλ, για να προφυλάξουν τον ευαίσθητο λαιμό τους, δεν αλλοιώνουν την εικόνα του Θεού; Ποια η διαφορά; Επειδή το ένα ονομάζεται κασκόλ επιτρέπεται και το άλλο επειδή ονομάζεται μάσκα απαγορεύεται; Φοράω την μάσκα σημαίνει κυρίως αισθάνομαι υπεύθυνος για τον άλλον, προστατεύω τον άλλον. Βρέθηκα λίγο καιρό πριν σε μία Εκκλησία. Η συντριπτική πλειονότητα των πιστών, τηρούσε τα μέτρα. Εκτός από δύο «ευσεβείς» που στέκονταν επιδεικτικά στα πρώτα στασίδια με «επηρμένην οφρύν» χωρίς μάσκα. Ένιωσα σα να έβλεπα τον Φαρισαίο της παραβολής και να λέει:

«Οὐκ εἰμὶ ὥσπερ οἱ λοιποὶ τῶν ἀνθρώπων»

Στην πραγματικότητα φορούσαν μια πολύ πιο χοντρή μάσκα υποκρισίας και αναλγησίας.

Πολύς λόγος γίνεται και πάλι για το κλείσιμο των ναών. Είναι ένα θέμα που μας πονά όλους μας. Ας το καταλάβουμε επιτέλους. Η απουσία μας από το ναό δεν γίνεται εκούσια, ούτε αδικαιολόγητα. Υπάρχει σοβαρός λόγος και το γνωρίζουμε όλοι. Δυστυχώς είδαμε τα αποτελέσματα σε ομόδοξες χώρες, όπου ολόκληρες ενορίες και μοναστήρια βίωσαν τις θλιβερές συνέπειες. Πλήθος κρουσμάτων και θανάτων από την ανεύθυνη στάση πολλών «πιστών».

Τον τελευταίο καιρό την ίδια θλιβερή πραγματικότητα βιώνουν και δικές μας μοναστικές κοινότητες, που δεν τήρησαν τα μέτρα. Επίσκοποι, Ιερείς, Μοναχοί και Μοναχές νόσησαν και κάποιοι έχασαν την ζωή τους. Και οι αρνητές του κορονοϊού, να αποφαίνονται ότι δεν πέθαναν από τον κορονοϊό, αλλά από άλλες αιτίες. Δεν θέλουν να παραδεχθούν ότι και οι πιστοί, οι ιερείς, οι μοναχοί, ακόμα και οι Άγιοι, αρρωσταίνουν. Άραγε τόσο πολύ αμφιβάλουν για την πίστη τους;

Όλοι σήμερα στεκόμαστε με θαυμασμό στη μεγάλη μορφή του Αγίου Πορφυρίου. Και πολλοί έχουν γευτεί την θαυματουργική θεραπεία του. Ο ίδιος όμως ποτέ δεν υποτίμησε την επιστήμη, ούτε αρνήθηκε την ιατρική βοήθεια. Η μαρτυρία του μακαριστού καθηγητή Γ. Παπαζάχου είναι πολύ σημαντική:

«Ωστόσο, ποτέ δεν αρνήθηκε την ιατρική βοήθεια των πολλών γιατρών-πνευματικών του παιδιών. Μάλιστα μια μέρα τον ρώτησα: ¨Γιατί πολλοί πνευματικοί άνθρωποι, κυρίως μοναχοί, αρνούνται την ιατρική βοήθεια, πιστεύοντας ότι θα τους βοηθήσει κατ’ ευθείαν η Παναγία;¨

Μου απάντησε: Είναι εγωισμός-πονηρή ενέργεια-να νομίζεις ότι ο Θεός θα κάνει, κατ’ εξαίρεση από τους πολλούς, θαυματουργική επέμβαση για σένα. Ο Θεός κάνει θαύματα και τώρα, αλλά εσύ δεν πρέπει να το προσδοκάς για σένα. Είναι εγωιστική εξαίρεση. Άλλωστε και μέσω των γιατρών ο ίδιος ο Θεός ενεργεί. ¨Ιατρούς και φάρμακα Κύριος έδωκε¨, λέει η Αγία Γραφή.¨

Τέλος θέλω να αναφερθώ στο φαινόμενο των ¨κρυφών λειτουργιών¨. Παρά τις συστάσεις της Ιεράς Συνόδου, εφημέριοι, γέροντες και γερόντισσες καλούν επιλεκτικά τους «δικούς τους» να μεταλάβουν ¨κρυφά¨ που σημαίνει «εμείς να σωθούμε και οι άλλοι να πάνε στο πυρ το εξώτερον. Φτάσαμε δηλαδή στο σημείο να χρειάζεται μέσον για να κοινωνήσεις!

Αναρωτιέμαι: Είναι η Θεία Κοινωνία ατομικό γεγονός, ή αποκλειστικά και μόνον για κάποια χριστιανική ελίτ; Μεμέρισται ο Χριστός; Οι άλλοι δεν είναι μέλη του Χριστού; Αν η Θεία Κοινωνία είναι ατομικό γεγονός, ας κάνουμε αυτό που κάνουν χριστιανικές σέκτες στην Αμερική: Μηχανήματα σαν τους αυτόματους πωλητές σε διάφορα σημεία της πόλης. Πατάς το κουμπί και σου βγάζει σε σελοφάν τη Θεία Κοινωνία. Παίρνεις το χαπάκι σου και σώζεσαι, δεν χρειάζεται να κοινωνείς με τους αδελφούς σου. Έτσι δεν κινδυνεύεις και από την αστυνομία και το πρόστιμο.

Πριν από χρόνια είχα την ευκαιρία να επισκεφτώ αρκετές φορές τον σύγχρονο ασκητή και Άγιο της Ρουμανίας, τον πατέρα Κλεόπα. Ο χαρισματικός αυτός γέροντας μας μίλησε τότε για τους πέντε τρόπους κοινωνίας με το Θεό. Παραθέτω τα λόγια του, τουλάχιστον για τους καλοπροαίρετους Χριστιανούς που βρίσκονται σε σύγχυση με τόσα που γράφονται και λέγονται και αναζητούν ένα φωτάκι ελπίδας.

«Όταν πήγα στην Αθήνα, στην Ιερά Σύνοδο με ρώτησαν πόσων ειδών κοινωνίες έχουμε. Και τους απάντησα πως με πέντε τρόπους μπορεί να κοινωνήσει ο χριστιανός.

Ο πρώτος τρόπος είναι με την συμμετοχή μας στο μυστήριο της Θ. Ευχαριστίας, όταν ο ιερέας μας κοινωνεί με την λαβίδα.

Ο δεύτερος τρόπος, με την ευχή του Ιησού. Όταν λες την ευχή « Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησον με», είτε με το νου είτε με την καρδιά, μπορείς καθημερινά να κοινωνείς άπειρες φορές το Χριστό.

Ο τρίτος τρόπος είναι με την τήρηση των εντολών του Χριστού. Όποιος τηρεί τις εντολές του Χριστού, ενώνεται με το Χριστό, ενώνεται με την Αγία Τριάδα. Αυτήν την κοινωνία μας φανέρωσε ο ίδιος ο Χριστός. ¨ ἐάν τις ἀγαπᾷ με, τὸν λόγον μου τηρήσει, καὶ ὁ πατήρ μου ἀγαπήσει αὐτόν, καὶ πρὸς αὐτὸν ἐλευσόμεθα καὶ μονὴν παρ᾿ αὐτῷ ποιήσομεν¨.(Ιωαν.ιδ,23). Και ¨ ἐὰν τὰς ἐντολάς μου τηρήσητε, μενεῖτε ἐν τῇ ἀγάπῃ μου¨(Ιωαν.ιε,10) . Επίσης ο Άγιος Διονύσιος Αρεοπαγίτης λέγει ότι : ¨Η ομοιοτητά μας και η ενότητα μας με το Θεό πραγματοποιείται μόνο με την εφαρμογή των θείων εντολών¨.

Ο τέταρτος τρόπος κοινωνίας (εδώ σταμάτησε λίγο, πήρε μια βαθιά ανάσα και φώναξε δυνατά)….. είναι με τα αυτιά! (χαμογέλασε και συνέχισε). Γίνεται με την ακρόαση του λόγου του Θεού, διότι ο λόγος του Θεού έρχεται με την ακοή και διοχετεύεται στην καρδιά. Την ίδια κοινωνία που δέχεσαι από τον ιερέα με τη λαβίδα, την ίδια δέχεσαι από τα αυτιά, όταν ακούς με ευλάβεια το λόγο του Θεού. Εάν λοιπόν κάθεσαι στην εκκλησία ήσυχα, όπως κάθεστε εδώ, κι έχεις φόβο Θεού, τότε λοιπόν κάθε φορά κοινωνείς το Χριστό από τα αυτιά.

Ο πέμπτος τρόπος κοινωνίας γίνεται με την προσκομιδή, όπου ο ιερέας μνημονεύει τα ονόματα και βγάζει μερίδες πάνω στον άγιο δίσκο. Τη στιγμή της συστολής που ο ιερέας ρίχνει τις μερίδες στο άγιο ποτήριο και ενώνονται με το αίμα του Χριστού, οι πιστοί που μνημονεύθηκαν κοινωνούν το Χριστό και καθαρίζονται από τις αμαρτίες».

Η συζήτηση κατέληξε με την όμορφη ευχή του, που συνήθιζε να λέει στους επισκέπτες:

«Να σας φάει ο Παράδεισος»

Υστερόγραφο δικό μου

Αμήν

Ο Αργολίδος Νεκτάριος

ΠΗΓΗ: i-panoukla-kai-o-covid-19

28 Νοε 2020

Η ΠΙΣΤΗ, Ο ΑΓΙΟΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΕΣ ΜΑΣ…



Τις προάλλες μου έστειλε ένα μήνυμα μια υπέροχη ψυχή. Κι όταν λέω υπέροχη εννοώ ταπεινή και απλή. Χαραγμένη από βάσανα αλλά λαμπερή, γεμάτη φως Χριστού. Μου γράφει λοιπόν, «πατέρα μου, αντιμετώπισα μια μεγάλη προσωπική δοκιμασία. Μια σοβαρή ασθένεια. Με συνέτριψε. Ένιωσα ότι και πάλι αγγίζω και συνομιλώ με την κόλαση της απόγνωσης. Και τότε με πίστη και δάκρυα κοίταξα με την μεγάλη εικόνα που έχω στο δωμάτιο μου του Αγίου Νεκταρίου, και του λέω, «Άγιε μου, βοήθα, γιατί εγώ δε μπορώ πλέον να κάνω τίποτα». Και ξέρετε πάτερ μου το είπα με πίστη, με καρδιά και ψυχή. Ήμουν όλη παρόν όταν του μιλούσα. Όμως ενώ το έκανα με πίστη εκείνη την στιγμή, μετα από ώρες όταν ήρθε και πάλι ο πόνος άρχισα να αμφιβάλω, να απελπίζομαι, να καταρρέω. Ένιωσα πάτερ, ενοχές γι αυτό. Αισθάνθηκα ότι δεν είμαι όσο πρέπει πιστή. Απιστία δεν είναι αυτό πάτερ μου, εσείς τι λετε….». 

 

Κάτι τέτοιες βαθιά ανθρώπινες εξομολογήσεις με συνθλίβουν. Διότι μου θυμίζουν πόσο αδύναμοι και θρυμματισμένοι είμαστε οι άνθρωποι, αλλά και συγχρόνως πόσο καλά ξέρει ο διάβολος να παίζει παιγνίδια με το μυαλό και τα συναισθήματα μας. 

 

Έχω πει κι άλλες φορές, ότι η εν Χριστώ ζωή, είναι τέχνη. Είναι μεγάλη και σπουδαία λεπτοδουλειά και πρέπει να έχεις περάσει, παιδευτεί και συγχρόνως ωριμάσει τόσο πολύ στον αόρατο πόλεμο, στις σκιές και τα σκοτάδια της ψυχής σου ώστε με την Χάρη του Θεού, να αντιλαμβάνεσαι το ψεύτικο από το αληθινό. Την αμαρτία από την αρετή, το τις παγίδες που σου απλώνει ο διάβολος και παίζει ο ψυχισμός σου. 

 

Γι αυτό χρειάζεται ένας έμπειρος δάσκαλος μπορεί να σου μάθει τους τρόπους αυτής της τεχνης, πως θα αναλύεις τις ψυχικές σου κινήσεις δίχως να αυτοπαγιδεύεσαι. Όταν δεν υπάρχει δάσκαλος η πρόνοια του Θεού εργάζεται αλλιώς, όμως το ιδανικό είναι η παρουσία δασκάλου. 

 

Γιατί τα λέω αυτά, διότι η κοπέλα της ιστορίας μας, συγχέει δυο πράγματα. Άλλο πράγμα είναι η πίστη που έχει στον Θεό, και σαφέστατα είναι δωρεά του Αγίου Πνεύματος και άλλο πράγμα οι αμφιβολίες και ανασφάλειες της που είναι καθαρά ψυχικό γεγονός, με έδρα κάποιο τραύμα της. 

 

Δηλαδή όταν έλεγε στον Άγιο Νεκτάριο να την βοηθήσει, βεβαίως και το πίστευε απόλυτα. Πίστευε ακράδαντα ότι ο Θεός μπορεί ταις πρεσβείες του Αγίου Νεκταρίου να την βοηθήσει. Έπειτα όμως ήλθε την επιφάνεια το τραύμα. Δηλαδή μίλησε το υποσεινδήτητο κομμάτι της. Το οποίο ο διάβολος το γνωρίζει ότι υπάρχει και το προβάλει, βάζοντας εμπόδια στην ψυχική μας ηρεμία. Ο διάβολος ξέρετε δεν μπορεί να δημιουργήσει. Μας πειράζει με ότι υπάρχει ήδη μέσα μας. Ο Άγιος Παίσιος έλεγε, τον ευαίσθητο τον κάνει πιο ευαίσθητο, τον σκληρό πιο σκληρό κ.ο.κ. Γι αυτό και όσο καθαριζόμαστε και θεραπευόμαστε μειώνονται οι δυνατότητες του διαβόλου να μας πειράζει. 

 

Δηλαδή όταν η κοπέλα της ιστορίας μας, άρχισε να αμφιβάλει προς τον Θεό, δεν μιλούσε το συνειδητό κομμάτι της, αλλά το τραύμα της. Το ψυχικό της τραύμα φοβάται, είναι ανασφαλές, θέλεις όλα να τα ελέγχει, να τα εξηγεί, να τα ερμηνεύει. Φοβάται να αφεθεί στην πίστη, να ανοιχτεί στην Χάρη. Αλλα δεν το κάνει εκούσια, είναι ψυχικές ακούσιες κινήσεις της τραυματικής εμπειρίας. 

 

Αυτό το γνωρίζει όμως ο Θεός. Εδώ είναι η ουσία. Ότι ο Θεός γνωρίζει τα πάντα, πριν εμείς του πούμε το παραμικρό. Με την προσευχή δεν μαθαίνουμε στο Θεό κάτι που δεν ξέρει, απλά καλλιεργούμε μια σχέση. 

 

Όπως έχω αναφέρει πολλές φορές στα κείμενα μου, ο καλός Θεός που τόσο πολύ μας γνωρίζει και μας αγαπάει, δεν συνεργάζεται με τον κομμάτι του εαυτού μας, που εμείς νομίζουμε ότι είμαστε. Αυτό που εμείς λέμε εαυτό συνήθως είναι οι ρόλοι, τα προσωπεία, οι αντιλήψεις και πεποιθήσεις των άλλων και όχι εμείς. Ο Χριστός γνωρίζει αυτό που όντως είμαστε. Και ενώ εσύ μπορεί να λες «δεν έχω πίστη», «είμαι ένας παλιάνθρωπος αμαρτωλός», Εκείνος γνωρίζει ότι η έλλειψη πίστης σου, είναι ψυχική ανασφάλεια και η αμαρτία σου αγωνία να νιώσεις ότι ψευδός ότι υπάρχεις. 

 

Άρα λοιπόν ο Άγιος Νεκτάριος άκουσε τις προσευχές τις κοπέλας και σαφέστατα της έδωσε λύση στην δοκιμασία της. Διότι η υποτιθέμενη απιστία της, ήταν το τραύμα της. Έλα όμως που ο Θεός συνηθίζει να εισέρχεται μέσα από τις ρωγμές μας. Έτσι είναι ο Χριστός μόλις δει τραύμα γίνεται ιατρός. Εμάς τι μας μένει, απλά να του δείξουμε τα τραύματα μας, τα άλλα όλα είναι δικά Του…

25 Νοε 2020

ΘΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΙΣΩ ΠΟΡΤΑ


Ακούμε τις ημέρες αυτές από δεκάδες, έως εκατοντάδες πιστούς, μετά επάρσεως να ομολογούν ότι κλήθηκαν μυστικά σε ιδιωτικές λειτουργίες, σε μοναστήρια και ενορίες, σε σπίτια και εξοχικές κατοικίες, όπου ο «Γέροντας» κάλεσε μια λίστα «δικούς» του ανθρώπους, της παρέας, της ομάδας, του κύκλου, μια «ευσεβή ελίτ», ώστε να λειτουργηθούν και να κοινωνήσουν .

 

Αλήθεια, ποια ορθόδοξη πνευματικότητα, ποιο θεολογικό και πατερικό κείμενο, ποια αγιοπνευματική παράδοση, είναι εκείνη που λέει ότι μπορώ να κοινωνώ σε κρυφές Λειτουργίες, αδιαφορώντας εάν το σύνολο της εκκλησίας μου, δηλαδή των αδελφών μου, των μελών του Σώματος του Χριστού, μετα πόνου και πένθους δεν μπορεί να το πράξει; 

 

Αλήθεια, από πότε στην Ορθόδοξη εκκλησία, των πατέρων και αγίων που τόσο πολλοί κάποιοι κόπτονται να αυτοπαρουσιάζονται και να αυτοαναδικνύονται ως συνεχιστές τους, αναφέρεται ότι υπάρχει ατομική ευσέβεια, ατομική λατρεία ή ατομική σωτηρία; Δεν έχει διαβάσει ή ακούσει κανείς άραγε ότι ο Χριστιανός ακόμη και όταν προσεύχεται στο κελί ή στο δωμάτιο του, δεν προσεύχεται ως ατομικότητα αλλά ως μέλος της Εκκλησίας; 

 

«Ο πιστός ακόμη κα στ σπίτι του συναδελφώνεται μ λους τος λλους ρθόδοξους Χριστιανος ποπροσεύχονται μ τ δια λόγια πως κι ατός.  προσωπικ προσευχ εναι δυνατ μόνο μέσα στ πλαίσια τς κοινότητας. Κανένας δν εναι Χριστιανς π μόνος του λλ μόνο σν μέλος το Σώματος. κόμη κασ πομόνωση «στ ταμεον»  Χριστιανς προσεύχεται σν μέλος τς λυτρωμένης κοινότητας τςκκλησίας. Κα εναι μέσα στν κκλησία πο μαθαίνει πς ν λατρεύει». *Κάλλιστος Γουέρ- Γεώργιος Φλωρόφκυ 

 

Άραγε θα μπορούσε κανείς να φανταστεί ότι τα μέλη της οικογένειας του πεινάνε και υποφέρουν, και αυτός βρίσκοντας τροφή την κρατάει μονάχα γι αυτόν, αδιαφορώντας για την πείνα των παιδιών και αδελφών του; Θέλω να πιστεύω πως δεν θα το έκανε κανείς. Και αυτό ισχύει για την βιολογική οικογένεια μας, πως το δέχεται η συνείδηση μας, για την πνευματική και εκκλησιαστική; Ή μήπως τελικά η εκκλησία για εμάς όλους, δεν είναι η οικογένεια μας, αλλά ένας χώρος εξυπηρέτησης ατομικών και θρησκευτικών αναγκών όπου ο καθένας κτίζει την ατομική του σωτηρία αδιαφορώντας για τους άλλους; 

 

«Όταν ξεχωρίζουμε τον εαυτό μας, δεν είμαστε χριστιανοί. Αληθινοί χριστιανοί είμαστε, όταν αισθανόμαστε βαθιά ότι είμαστε μέλη του μυστικού σώματος του Χριστού, της Εκκλησίας, με μια συνεχή σχέση αγάπης…» *Όσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης 

 

Έχουμε αντιληφθεί ότι στην εκκλησία σωζόμαστε ως λαός του Θεού και όχι ως ατομικότητες; Έχουμε επίγνωση ότι είμαστε μέλη του σώματος του Χριστού; Ότι αποτελούμε την μεγάλη οικογένεια του Θεού; Αλήθεια, τι είναι η Θεία Λειτουργία; Δεν είναι ακριβώς η φανέρωση μέσα στο χρόνο των εσχάτων; Δηλαδή της Βασιλείας του Θεού; Και τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει με απλά λόγια, ότι μέσα στον κτιστό και φθαρτό βίο μας, έρχεται το Άκτιστο και αιώνιο, ο Θεός, ο Χριστός, η Αγία Τριάς και ω του θαύματος κοινωνεί μαζί μας, δίνοντας μας ζωή!!! 

 

Σε κάθε Θεία Λειτουργία, η οποία είναι η πράξη πραγμάτωσης της Εκκλησίας, προγευόμαστε την δόξα της Βασιλείας Του Θεού. Ο Χριστός ενώνει στο Αναστημένο Σώμα Του, τους πάντες και τα πάντα. Μηδενός εξαιρουμένου. Η κατακερματισμένη και διασκορπισμένη από την αμαρτία (δηλαδή την φιλαυτία) ανθρωπότητα, ενώνεται στον πρόσωπο του Χριστού. Γι αυτό τον λόγο και οποιαδήποτε διαίρεση αυτού του ενιαίου σώματος του Χριστού, αποτελεί αίρεση. Ποτέ και για κανέναν λόγο δεν μπορεί η Θεία Λειτουργία, να τελεστεί με κριτήρια διχαστικά, επιλεκτικά και διαιρετικά, φυλής, αίματος, ομάδος, σωματείου, παρέας, γνωστών, συγγενών και ελίτ ευσεβών. Η Θεία Ευχαριστία φανερώνει τον παράδεισο στο οποίο τα πάντα και οι πάντες είναι ενωμένοι με τον Χριστό. Μονάχα η κόλαση είναι διαιρεμένη και κατακερματισμένη πραγματικότητα σε μοναχικές ατομικότητες. Παράδεισος σημαίνει ενότητα αγάπης και κοινωνίας, στην οποία δεν χωράει ο θάνατος, παρα μόνο το Φως της δόξης του Θεού. 

 

Είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι αυτές τις δύσκολες και επώδυνες ημέρες της πανδημίας, δεν κρίνεται μονάχα η σωματική υγεία μας, αλλα και η πνευματική. Είναι οι οριακές καταστάσεις που φανερώνουν την ποιότητα μας. Γι αυτό και πρέπει να μείνουμε ενωμένοι ως ενιαίο σώμα Χριστού, ως εκκλησία Του, με αγάπη και υπακοή. 

 

Κανείς ποτέ δεν έχασε κάνοντας υπακοή. Ο Άγιος Θεόδωρος Στουδίτης αναφέρει ότι εκείνος ο οποίος δεν κοινωνάει με δική του ευθύνη και υπαιτιότητα, αλλά κάνοντας υπακοή, ο Χριστός μυστικώ τω τρόπω, νοερά αλλά υπαρκτά ο Κύριος ενώνεται μαζί του. 

 

Ας δούμε όλη αυτή την σκληρή πανδημία ως παραχώρηση Θεού. Ως μια δοκιμασία που ζητάει από εμάς, να επαναξιολογήσουμε τις αξίες και «αρετές» μας, το βίωμα και την εμπειρία μας, την εκκλησιαστική συνείδηση μας, τα όρια, την ευθύνη και την χρήση της ελευθερία μας, απέναντι σε εμάς, τους άλλους, την κτίση ολάκερη, που καθημερινά βιάζεται και καταστρέφεται από τον ανθρώπινο παράγοντα. 

 

Μην θέλουμε και μην βιαζόμαστε να βγάλουμε από πάνω μας, με ανεύθυνες και ανέξοδες δικαιολογίες, παρανοϊκές συνωμοσιολογίες και ρητορείες τον Σταυρό, την δοκιμασία που επίτρεψε ο Θεός να έρθει στην ζωή μας. Ας κάνουμε υπομονή, προσευχή, υπακοή, άσκηση υπευθυνότητας, πνευματικής ωριμότητας, σε κλίμα μετάνοιας και ησυχίας. 

 

Το μόνο σίγουρο είναι ότι θα περάσει κι αυτό, θα φύγει και θα έρθει κάτι άλλο. Αλλά η Εκκλησία θα υπάρχει, ο Χριστός θα είναι εδώ, στα πάντα παντού. Μπορεί για λίγο μόνο να στερηθούμε της κοινωνίας του Σώματος και του Αίματος Του, κι αυτό θα μας πονέσει αλλα συγχρόνως θα μας ταπεινώσει και ωριμάσει πνευματικά. Η υπακοή θα μας προετοιμάσει ώστε σε λίγο καιρό που θα μπορούμε και πάλι να κοινωνήσουμε το Αχράντου και ζωοποιού, σώματος και αίματος του Χριστού, τούτο γίνει φώς και ανάσταση εντός μας. 

 

Όμως μέχρι τότε δεν θα μείνουμε ολότελα ορφανοί και στερημένοι της Χάριτος Του. Πέρα από την Θεία κοινωνία που είναι η απόλυτη ένωσης μαζί Του, κατά τους αγίους πατέρες υπάρχουν κι άλλοι τρόποι θεοκοινωνίας, όπως: 

1. Οι εφαρμογή των εντολών Του. 

Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, όσον αφορά την τήρηση των εντολών μας λέει: «Ο λόγος του Θεού και Πατρός βρίσκεται μυστικά σε κάθε μία από τις εντολές Του, οπότε αυτός που δέχεται τον λόγο του Θεού δέχεται τον Θεό». Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, μιλώντας για τη θέωση του ανθρώπου με την εφαρμογή των εντολών του Θεού, λέει: «Οι εντολές του Θεού παρέχουν όχι μόνο τη γνώση, αλλά και τη θέωση».

2. Νοερά προσευχή-Ευχή του Ιησού, «Κύριε Ιησού Χριστέ Ελέησον με…». 

3. Ακρόαση και ανάγνωση του Λόγου του Θεού. 

 

Αφήνω τελευταία για να κλείσω το κείμενο αυτό, την καταπληκτική ιστορία που μας διηγηθείτε ο Ντοστογιέφσκι η οποία η συμπερίληψη όλων των παραπάνω: Γράφει  μεγάλος ρσσος φιλόσοφος λογοτέχνης Θεόδωρος Ντοστογιέφσκι στό βιβλίο «δελφοί Καραμάζωφ».

«Σέ να χωριό ζοσε μιά σεβάσμια γερόντισσα. Τήν κτιμοσε λος  κόσμος. Μά πιό πολύ κτιμοσε  δια τόν αυτό της. 

Μιά μέρα,  γερόντισσα ατή πέθανε πως λοι. κλεισε τά μάτια της καί «κοιμήθηκε». Μά ταν σέ λίγο ξύπνησε, στήν λλη ζωή, διαπίστωσε (πρός μεγάλη γανάκτησή της!), τι εχε βρεθε σέ μιά μεγάλη λίμνη φωτιά. Καί βλέποντας κάποια στιγμή τόν γγελό της στήν χθη, το φώναξε:

-Κάποιο λάθος γινε! γώ, πρόσωπο σεβαστό, δέν πρεπε νά βρίσκομαι δ!

 γγελος τήν συμπόνεσε. Καί φιλοτιμήθηκε νά ψάξει νά βρε λαφρυντικά, νά τήν βοηθήσει. Καί θυμήθηκε, τι κάποτε εχε δώσει σέ μιά ζητιάνα να φρέσκο κρεμμύδι, πού τυχε καί  γγελος τό εχε μαζί του. Κρατώντας το λοιπόν πό τά φύλλα τς τό ρριξε μπροστά της.

-Πιάσε το, νά σέ τραβήξω ξω. (Τς επε).

κείνη τό πιασε. Καί  γγελος ρχισε νά τήν τραβάει ξω πό τήν λίμνη-φωτιά. Καί βλέποντάς την νά βγαίνει πό τό πρ τς κόλασης ρπάχτηκαν πό πάνω της (πό τά πόδια της, πό τά χέρια της, πό τά ροχα της), λλοι πολλοί· μέ τήν λπίδα νά βγον καί ατοί· νά σωθον!

λλά  σεβάσμια γερόντισσα θύμωσε ναντίον τους! ταν κατάσταση ατή; Νά κρεμαστε  ληταρία τοκόσμου πάνω της;

Καί ρχισε νά τούς κλωτσάει μέ γανάκτηση.

-Τί εναι τοτο πάλι! Μέ τό δικό μου κρεμμύδι θέλουν νά σωθον λοι ατοί;

Καί τό βλαστάρι το κρεμμυδιο κόπηκε. Καί λοι ατοί, καί  σεβάσμια γερόντισσα μαζί, ξανάπεσαν στό αώνιο πρ.

Καί τώρα μία ρώτηση-πορία:

-Γιατί κόπηκε τό κρεμμύδι;

πάντηση:

-Γιατί  Θεός εναι γάπη. Καί θέλει νά χουμε γάπη. μως·  γερόντισσα ατή δέν εχε γάπη. ν εχε γάπη, θά λεγε:

-Κάμε, Θεέ μου, μέ τήν εσπλαγχνία Σου, πιασμένοι πό τοτο τό κρεμμύδι, νά βγομε λοι πό δ. Νά μή μείνει νθρωπος στήν κόλαση κανένας…….»


π. Χαράλαμπος Λίβυος Παπαδόπουλος

20 Νοε 2020

Το να μην φοβάσαι την αποτυχία, είναι ελευθερία...


Ο άνθρωπος ο οποίος δεν φοβάται την αποτυχία, είναι ένας ελεύθερος άνθρωπος. Το να αποδέχεσαι την αποτυχία είναι μια πράξη ελευθερίας, που λες ότι «είμαι αυτός, έχω και ελλείψεις, έχω και αδυναμίες. Δεν προβάλλω μια εικόνα τέλειου. Δεν προβάλω μια εικόνα φτιασιδωμένου, μια εικόνα ότι τα καταφέρνω όλα πάρα πολύ καλά. Έχω και αποτυχίες στην ζωή μου, αλλά δεν απογοητεύομαι γιατί η ελπίδα μου είναι στον Θεό.... ».
Επίσης αυτό που έχω καταλάβει διαβάζοντας τα συναξάρια των Αγίων είναι ότι πολλές φορές μια πτώση και μια αποτυχία μας ωφελεί πολύ περισσότερο από μια αλαζονική αρετή. Δηλαδή πολλές φορές η αλαζονεία της αρετής είναι πολύ χειρότερη από την αμαρτία.
Στην αμαρτία μέσα, ενδεχομένως σε μια πτώση, έχεις την δυνατότητα να πεις, «Που πάω; Τι κάνω;» Έρχεται ένας κορεσμός. Τα πάθη σου φέρνουν έναν κορεσμό υπαρξιακό και λες: «Δεν πάει άλλο, δεν πάει άλλο! Που θα πάω; Αδιέξοδος ο τρόπος που ζω..». Ενώ, αν έχεις μια ψευδή και φαντασιακή δόμηση μιας τέλεια ζωής, δεν θα μετανοήσεις εύκολα.
Γι αυτό και βλέπετε στην εκκλησία Άγιοι συνήθως γίνονται οι μεγάλοι αμαρτωλοί. Αυτός ο οποίος πιστεύει ότι «δεν έχω αμαρτίες» ότι «τα καταφέρνω τέλεια», είναι δύσκολο να μετανοήσει, είναι δύσκολο να οδηγηθεί σε ταπείνωση και αυτογνωσία.
Νομίζω ότι υπάρχει μια ευλογία στην αποτυχία. Δηλαδή σε φέρνει πιο κοντά στον εαυτό σου, σου δίνει δυνατότητες να ξαναδείς την ζωή από την αρχή. Δεν είναι τυχαίο ότι στην Αποκάλυψη λέει ότι «ο Θεός θα εμέσει τους χλιαρούς», γιατί οι χλιαροί συνήθως δεν ζουν. Και να πεθάνουν φοβούνται και να ζήσουν δεν τολμούν….

***-«Από το νέο μου βιβλίο, «Οτι λάμπει δεν είναι Χριστός…» -

18 Νοε 2020

ΚΙ ΟΜΩΣ ΘΑ ΠΕΡΑΣΕΙ ΚΙ ΑΥΤΟ


Οι παλιές γυναίκες της Κρήτης, τις οποίες πρόλαβα να γνωρίσω και χαίρομαι γι’ αυτό, είχαν μια απίστευτη σοφία ζωής. Μέσα στα λάθη και τα πάθη τους, στις παράξενες πολλές φορές αντιλήψεις και νοοτροπίες τους, υπήρχε κάτι που έλαμπε. Είχαν μια εμπειρική σοφία, ένα ρεαλισμό απέναντι στην ζωή και μια βαθιά πίστη στο Θεό. Κάθε δυσκολία κι αναποδιά της ζωής, φιλτραριζότανε μέσα από αυτά τα δυο στοιχεία: ρεαλισμός και πίστη. Ήξεραν να υπομένουν αλλά και να ελπίζουν. Διότι υπομονή δίχως ελπίδα μετατρέπεται σε μοιρολατρία.
Και τι δεν είχαν περάσει αυτοί οι άνθρωποι. Φτώχεια, πείνα, αρρώστιες, πανδημίες, πολέμους, εξορίες, προσφυγιά, απώλειες, πένθη κ.α. Με λίγα λόγια είχαν δει κατάματα τον θάνατο σε όλες τις μορφές του. Κι όμως, όταν τις επισκεπτόμουν στα σπίτια τους ως εφημέριος της ενορίας, κάθε φορά που η κουβέντα ερχόταν γύρω από τις δυσκολίες και δοκιμασίες της ζωής, η συμβουλή τους ήταν μια, « να μην στεναχωριέσαι παπά μου. Μην τα καταπίνεις όλα και χαλάς την ψυχή και την υγεία σου. Να ξέρεις ότι όλα περνάνε, όλα αλλάζουν και χάνονται. Να λες πρώτα ο Θεός θα περάσει κι αυτό…»
Αισθάνομαι ότι αυτή η φράση, αυτή η βαθιά πίστη είναι όσο ποτέ άλλοτε επίκαιρη και χρήσιμα ωφέλιμη για όλους μας. Διότι μας χαρίζει δυο δυνατές πραγματικότητες, απαραίτητες για να αντιμετωπίσουμε κάθε μορφή δοκιμασίας.
1. Την βαθιά πεποίθηση ότι τα πάντα αλλάζουν και μεταβάλλονται. Τίποτε δεν μένει σταθερά το ίδιο. Όλα ρέουν, κινούνται και περνάνε. Μονάχα ο Θεός μένει ακίνητος, αμετάβλητος, σταθερός και κραταιός. Οπότε κάθε δοκιμασία είναι προσωρινή.
2. Ότι με την βοήθεια του Θεού, με πίστη και εμπιστοσύνη στην πρόνοια και σοφία Του, θα προχωρήσουμε παρακάτω. Ο πιστός άνθρωπος, γνωρίζει ότι η ζωή του, η ζωή του κόσμου, δεν είναι μια τυχαιότητα. Τίποτε δεν συμβαίνει τυχαία και δίχως νόημα. Όλα στο τέλος ενώνονται σε ένα άρτιο σχέδιο, που εάν εμείς δεν το χαλάσουμε με τις αυτοκαταστροφικές μας ενέργειες, θα είναι προς όφελος μας.
Οπότε η φράση αυτή των παλαιών γυναικών «πρώτα ο Θεός θα περάσει κι αυτό…» κρατάει όλη την ουσία της ορθόδοξης θεολογίας . Τα πάντα μεταβάλλονται και αλλάζουν γιατί είναι κτιστά και φθαρτά. Όλα περνάνε και έρχονται άλλα. Συγχρόνως όμως ο μόνος αμετάβλητος και σταθερός είναι ο Θεός. Εκεί στηριζόμαστε, εκεί ακουμπάμε, γιατί αυτός είναι η παρηγοριά μας στον δύσκολο κόσμο αυτόν, και η ελπίδα μας σε εκείνον τον αιώνιο που έρχεται.

π. Χαράλαμπος Λίβυος Παπαδόπουλος

15 Νοε 2020

ΠΩΣ ΘΑ ΑΠΟΤΥΧΕΙ Η ΝΗΣΤΕΙΑ ΣΟΥ


Αύριο ξεκινάει η νηστεία των Χριστουγέννων. Και αρκετοί θα σπεύσουμε να νηστεύσουμε ώστε να είμαστε όσο το δυνατόν περισσότερο έτοιμοι για την μεγάλη εορτή. Παρα ταύτα επειδή όπως έχουμε πει ότι ο άνθρωπος έχει μέσα του πολύ φως αλλά έχει και σκοτάδι, είμαστε ικανοί την πιο ιερή πράξη και να την παραμορφώνουμε σε βέβηλη.
Το ίδιο κάνουμε και με την νηστεία. Ας διαβάσουμε τι λέει το Γεροντικό πάνω στο θέμα αυτό, σε ένα κείμενο που μας έρχεται από το 3-5 αιώνα: « Είναι παράδοξο, αλλά ότι έχουμε εμείς οι άνθρωποι, το έχει και ο διάβολος, ή ότι κάνουμε εμείς οι άνθρωποι, το κάνει και εκείνος. Εμείς νηστεύουμε, αυτός δεν τρώει καθόλου. Εμείς αγρυπνούμε, αυτός δεν κοιμάται καθόλου. Στο μόνο που διαφέρουμε και υπερισχύουμε είναι η ταπεινοφροσύνη». 
Θα προσθέταμε κι η αγάπη. Ο διάβολος δε μπορεί να αγαπήσει και να χαρεί. Πως μπορείς να καταλάβεις έναν κακό άνθρωπο; Από το γεγονός ότι ποτέ δεν χαίρεται. Αυτή είναι και η κόλαση του.
Ας έρθουμε όμως στο κειμενάκι μας. Τι μας λέει; Μια απλή αλλά ουσιώδη αλήθεια, ότι μπορεί να νηστεύεις, να τηρείς τον εξωτερικό κανόνα, και 
μέσα σου να παραμένεις σκοτεινός, κακός και εγωιστής όπως ο διάβολος.
Γιατί η νηστεία ή άσκηση δεν είναι αυτοσκοπός αλλά το μέσον για να πάμε στην ουσία. Ποια είναι η ουσία; Η αγάπη, η απλότητα και η ταπείνωση. Να αγαπήσουμε τον Θεό, τον εαυτό μας και τον συνάνθρωπο μας. Αυτός είναι ο στόχος της νηστείας. Δυστυχώς όμως αντί της ουσίας μένουμε στον τύπο και παραμορφώνουμε το νόημα της. Πότε λοιπόν αποτυγχάνει η νηστεία του σκοπού της;
1. Όταν μπερδεύουμε την νηστεία με την δίαιτα.
2. Όταν μένουμε μονάχα σε μια διατροφική αλλαγή δίχως μετάνοια και αγώνα εναντίον των παθών. Όταν δηλαδή δεν αλλάζεις τίποτα.
3. Όταν δεν τρως κρέας αλλά κατασπαράζεις τους άλλους ανθρώπους με την κριτική σου.
4. Όταν δεν έχεις χαρά και φως στα μάτια.
5. Όταν δεν χαίρεσαι που νηστεύεις, αλλά ζηλεύεις τους άλλους που τρώνε, γκρινιάζεις, νευριάζεις και είσαι μίζερος.
6. Όταν αισθάνεσαι πως κάτι κάνεις ή κάποιος είσαι επειδή νήστευσες και τα «κατάφερες».
7. Όταν στο τέλος της νηστείας δεν έχεις αγαπήσει έστω και λίγο παραπάνω τον Χριστό.
Νηστεία σημαίνει πεινάω τον Θεό, την αγάπη, το φως, την ομορφιά. Ζητώ να βρω το νόημα της ζωής, το γιατί της ύπαρξης. Να πεινάω για να χορτάσω από κάτι άλλο, πιο μεγάλο, πιο αληθινό. Το μόνο αληθινό, που είναι ο Χριστός.
Νηστεύω ηρεμώ το σώμα και ανοίγω το πνεύμα. Βγάζω τις βαριές τροφές, τρώω λιγότερο και μεταπλάθω τα πάθη μου. Στέκομαι γυμνός ενώπιον του Θεού και του φωνάζω δεν έχω τίποτε δικό μου, ντύσε με Εσύ…

12 Νοε 2020

Ασκητική Ψυχοθεραπεία : 2. Η έρημος της καρδιάς μας.


Συνεχίζοντας την σειρά των ομιλιών "Ασκητική ψυχοθεραπεία" δημοσιεύω σήμερα στην αγάπη σας, την δεύτερη ομιλία με τίτλο "Η έρημος της καρδιάς μας..".
Εύχομαι να σας αρέσει κι αυτή όπως και η πρώτη που τόσο πολύ την αγκαλιάσατε ώστε μέσα σε λίγες μέρες να ξεπεράσει τις 20.000 προβολές και ακροάσεις.
Ο Θεός να μας στηρίζει και φωτίζει όλους, ώστε να αγαπάμε και να τρεφόμαστε από τον γεμάτο ζωή Λόγο Του. Καλή ακρόαση.
Εάν σας αρέσει Κοινοποιήστε !!!!!!

9 Νοε 2020

ΌΤΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΠΕΤΑΕΙ ΣΤΗΝ ΚΟΛΑΣΗ Ο ΘΕΟΣ ΤΟ ΠΑΕΙ ΣΤΟΝ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟ….


Ο Θεός των πατέρων και αγίων της εκκλησίας, είναι ένας Θεός ανατροπών και εκπλήξεων. Πάει κόντρα σε όλες τις αντιλήψεις και πεποιθήσεις των ανθρώπων. Ιδιαιτέρως εκείνων που πιστεύουν ότι τον έχουν στο τσεπάκι τους και τον ελέγχουν, γι αυτό και κόπτονται να τον εκπροσωπούν. Αλήθεια έχει ο Θεός ανάγκη από εκπροσώπους; Στην ορθόδοξη παράδοση των αγίων της ανατολικής εκκλησίας, ουδέποτε ο ιερέας υπήρξε ο αντιπρόσωπος του Θεού. Διότι πολύ απλά ο Θεός δεν λείπει από κάπου ώστε να τον εκπροσωπήσει κάποιος άλλος. Ο ιερέας, ήταν πάντα ο ποιμένας και προεστός μιας Ευχαριστιακής κοινότητας. Μιας εν Χριστώ οικογένειας που με κέντρο την Θεία Ευχαριστία, ζούσε κατά το ανθρώπινο δυνατόν τον τρόπο της Βασιλείας του Θεού που ήταν εδώ αλλά Ερχόταν.
Θα μου πείτε όμως γιατί σας τα λέω όλα αυτά. Τα λέω διότι όταν διαβάζεις τον βίο του Αγίου Νεκταρίου, δεν μπορείς να μην δεις ότι ο Θεός ανατρέπει την ανθρώπινη λογική, μεθόδευση και κακία.
Ας κάνουν ότι σχέδια θέλουν εναντίον μας, ας μας κατηγορούν και αδικούν, ας ψεύδονται και ας συκοφαντούν, είναι ο Θεός εκείνος που θα πει την τελευταία λέξη. Και όταν ο Θεός μιλάει κάθε μορφή κακού σκορπάει. Τα ανθρώπινα σχέδια καταρρέουν ως αμμόλοφοι μπροστά την πρόνοια και την θέληση του Θεού.
Και τι δεν έκαναν οι άνθρωποι και μάλιστα της εκκλησίας, ώστε να εξαφανίσουν τον Άγιο Νεκτάριο. Και τι δεν μεταχειρίστηκαν. Ψέματα, συκοφαντίες, κατηγορίες, καταγγελίες, δίκες, διωγμούς. Το κακό εκφράστηκε μέσα όποιο τρόπο και πρόσωπο μπορούσε. Τι κατάφερε τελικά; Να κάνει τον Νεκτάριο άγιο του Θεού.
Διότι το κακό μπορεί να σου πετάει πέτρες όμως εσύ μπορείς με αυτές να κτίσεις εκκλησίες. Ας το καταλάβομε μια κι έξω, το κακό δεν μπορεί να νικήσει. Όσο κι αν κάποιες φορές φαίνεται το αντίθετο το κακό πάντα ηττάται. Διότι εάν αυτό ίσχυε θα σήμαινε ότι μπορεί να κάνει καταστρέψει την δημιουργία του Θεού. Αυτό όμως είναι βλασφημία. Οπότε όσο κι εάν σκοτεινιάζει στην ζωή μας, αργά ή γρήγορα το Φως θα κυριαρχήσει.
Τι ωραία που το έχει πει ο ποιητής Ντίνος Χριστιανόπουλος, « και τι δεν κάνατε για να με θάψετε αλλά ξεχάσατε πως είμαι σπόρος…». Αυτός συνέβη και με τον Άγιο Νεκτάριο. Έκαναν να πάντα να τον εξοντώσουν και ο Θεός έκανε τα πάντα για να είναι σήμερα Άγιος. Έτσι απαντάει ο Θεός στο κακό. Ότι ο κόσμος πετάει και εχθρεύεται, ο Θεός το μαζεύει και το αγαπά. Ότι ο κόσμος στέλνει στην κόλαση ο Θεός το πάει στο παράδεισο.